Dünya genelinde kanser vakalarının önemli bir bölümünün virüs, bakteri ve parazit kaynaklı enfeksiyonlarla bağlantılı olduğu ortaya çıktı. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) kanser ajansı Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı (IARC) tarafından gerçekleştirilen araştırmaya göre, 2024 yılında yaklaşık 2,3 milyon yeni kanser vakası enfeksiyonlarla ilişkilendirildi.
Araştırma, enfeksiyonların küresel kanser yükündeki önemli payını gözler önüne serdi. Buna göre enfeksiyonlarla bağlantılı vakalar, 2024 yılında dünya genelinde görülen tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 12’sini oluşturdu. Başka bir ifadeyle, yaklaşık her 8 yeni kanser vakasından biri enfeksiyonlarla bağlantılıydı.
Araştırmada özellikle Helicobacter pylori (H. pylori), insan papilloma virüsü (HPV) ve hepatit B virüsü (HBV) öne çıktı.
H. pylori 760 Bin Kanser Vakasıyla Bağlantılı
Araştırmaya göre enfeksiyon kaynaklı kanserlerde ilk sırada H. pylori bulunuyor.
Mide enfeksiyonlarına ve ülsere yol açabilen H. pylori bakterisinin, 2024 yılında dünya genelinde yaklaşık 760 bin yeni kanser vakasıyla bağlantılı olduğu hesaplandı.
Bu rakam, aynı yıl dünyada görülen tüm yeni kanser vakalarının yaklaşık yüzde 4’üne karşılık geliyor.
HPV İkinci Sırada
Enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerde ikinci sırada ise insan papilloma virüsü (HPV) yer aldı. HPV’nin yaklaşık 750 bin yeni kanser vakasıyla bağlantılı olduğu belirlendi.
Araştırmacılara göre rahim ağzı kanserlerinin tamamı HPV enfeksiyonuyla ilişkilendirilebiliyor. Virüs ayrıca penis ve gırtlak kanseri de dahil olmak üzere farklı kanser türleriyle bağlantılı.
Hepatit B virüsü (HBV) de enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerde önemli bir yere sahip.
Epstein-Barr Virüsü De Araştırmada Öne Çıktı
Araştırmada Epstein-Barr virüsü (EBV) de dikkat çeken enfeksiyonlar arasında yer aldı.
EBV’nin boğaz ve mide kanseri dahil olmak üzere çeşitli kanser türleriyle bağlantılı olduğu belirtildi. Araştırmacılar, EBV’ye karşı henüz onaylanmış bir aşının bulunmadığına dikkat çekti.
IARC Kanser Gözetim Birimi bilim insanlarından Harriet Rumgay, enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerin küresel ölçekte önemli bir sorun olmaya devam ettiğini ve yükün özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde yoğunlaştığını belirtti.
Enfeksiyonlarla Bağlantılı Kanserlerin Büyük Bölümü Asya ve Afrika’da
Araştırmaya göre enfeksiyonlarla bağlantılı kanser vakalarının yaklaşık dörtte üçü düşük ve orta gelirli ülkelerde görüldü.
Doğu Asya, 2024 yılında yaklaşık 990 bin vakayla enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerin en fazla görüldüğü bölgelerin başında geldi. Bu rakam, dünya genelindeki enfeksiyonlarla bağlantılı kanser vakalarının yaklaşık yüzde 42’sine karşılık geldi.
Bölgede özellikle H. pylori ve hepatit B kaynaklı vakaların öne çıktığı belirtildi.
Sahra Altı Afrika’da ise tüm kanser vakalarının yaklaşık dörtte birinin enfeksiyonlarla bağlantılı olduğu tespit edildi. Bölgede özellikle HPV ile bağlantılı kanserlerin önemli bir paya sahip olduğu kaydedildi.
Kuzey, Batı ve Güney Avrupa’nın yanı sıra Kuzey Amerika ve Okyanusya, enfeksiyonlarla bağlantılı kanserlerin toplam kanser vakaları içindeki oranının daha düşük olduğu bölgeler arasında gösterildi.
Aşılama ve Erken Tanı Önem Taşıyor
Araştırmacılar, enfeksiyonlarla bağlantılı bazı kanserlerin aşılama, tarama ve erken tedavi yöntemleriyle önlenebileceğine dikkat çekti.
Özellikle HPV ve hepatit B’ye karşı aşılama programlarının yaygınlaştırılması, enfeksiyonların erken tespit edilmesi ve uygun şekilde tedavi edilmesi, önlenebilir kanser vakalarının azaltılmasında önemli rol oynayabilir.
Araştırmada ayrıca yeni aşıların geliştirilmesinin, enfeksiyon kaynaklı kanser yükünün azaltılmasına katkı sağlayabileceği vurgulandı.
