İsrail‘de yeni Meclisin göreve başlamasıyla birlikte siyasi dengeler değişmeye başladı. Başbakan Binyamin Netanyahu‘nun parlamentodaki çoğunluğunu kaybetmesinin ardından hükümeti kurmakla görevlendirilen eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Netanyahu döneminin politikalarını değiştirmek için harekete geçti. Muhalefet bloku, 7 Ekim saldırılarının araştırılması, başbakanlık süresinin sınırlandırılması ve tartışmalı yargı düzenlemelerinin iptal edilmesi için yasa teklifleri sundu.
İsrail’de 26. Knesset Göreve Başladı
27 Ekim’de gerçekleştirilen seçimlerin ardından oluşan İsrail’in 26. Knesset’i, 10 Kasım’da düzenlenen yemin töreniyle görevine başladı. Yeni parlamentoda Netanyahu karşıtı partilerin çoğunluğu sağlaması, ülkedeki siyasi dengeleri değiştirdi.
Başbakan Binyamin Netanyahu’nun çoğunluğu kaybetmesinin ardından hükümeti kurmakla görevlendirilen eski Genelkurmay Başkanı ve Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, yeni dönemin siyasi gündemini şekillendirmek için ilk adımlarını attı.
Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloku, henüz hükümet kurulmadan Netanyahu döneminin tartışmalı politikalarını değiştirmeyi hedefleyen yasa tekliflerini Meclise taşıdı.
Netanyahu Döneminin Politikalarını Değiştirecek Yasa Teklifleri
Yeni Meclisin ilk gününde sunulan yasa tekliflerinin başında, 7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğünde İsrail’e düzenlenen saldırılara ilişkin bağımsız bir devlet soruşturması açılması yer aldı.
Muhalefet, saldırılara giden süreçte yaşanan güvenlik ve istihbarat zafiyetlerinin tüm yönleriyle araştırılmasını istiyor.
Eisenkot’un desteklediği diğer düzenlemeler arasında başbakanlık görevine süre sınırı getirilmesi ve Netanyahu hükümetinin yargının yetkilerini kısıtlayan düzenlemelerinin iptal edilmesi bulunuyor.
Söz konusu tekliflerin kabul edilmesi halinde İsrail’in iç siyasetinde Netanyahu döneminin önemli uygulamalarında değişikliğe gidilmesi bekleniyor.
Meclis Başkanlığı İçin Netanyahu Karşıtı Hamle
İsrail siyasetinde yeni dönemin ilk mücadele alanlarından biri de Knesset Başkanlığı oldu.
Gadi Eisenkot ve müttefikleri, Netanyahu’nun Likud Partisi’nden Meclis Başkanı Amir Ohana’nın görevden alınarak yerine Yashar Partisi’nden Matan Kahana’nın getirilmesi için girişim başlattı.
Muhalefet bloku, başkanlık değişikliği için gerekli imzaları toplarken Amir Ohana, yeni başkanın belirlenmesine ilişkin oylamanın 17 Kasım’da yapılacağını açıkladı.
Muhalefet partileri, parlamentonun önemli komisyonlarında da değişiklik yapılmasını hedefliyor. Bu kapsamda Avigdor Liberman’ın Dışişleri ve Savunma Komisyonu, Liran Avişar Ben Horin’in Maliye Komisyonu, Roy Folkman’ın ise Düzenleme Komisyonu başkanlığına getirilmesi planlanıyor.
Netanyahu ile Eisenkot Arasında Gerilim Büyüyor
Yeni Meclisin açılmasıyla birlikte Binyamin Netanyahu ile Gadi Eisenkot arasındaki siyasi gerilim de tırmandı.
Netanyahu, seçim sonuçlarının ardından parlamentoda yaptığı konuşmada Arap partilerini ve bu partilerin desteğiyle hükümet kurma ihtimalini değerlendiren Yahudi siyasi liderleri hedef aldı.
Eisenkot ise Netanyahu’nun açıklamalarını sert sözlerle eleştirdi. Konuşmayı “bölücü” ve “nefret dolu” olarak nitelendiren Eisenkot, Likud Partisi ile yapılması planlanan görüşmeyi iptal ettiğini duyurdu.
Netanyahu’nun Arap partilerinin siyasi rolüne yönelik tutumu, yeni hükümetin kurulması sürecindeki önemli anlaşmazlık başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.
İsrail’de Yeni Hükümeti Gadi Eisenkot mu Kuracak?
İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 8 Kasım’da Gadi Eisenkot’u hükümeti kurmakla resmen görevlendirdi.
Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan bilgilere göre, 120 sandalyeli Knesset’te 67 milletvekili Eisenkot’un, 46 milletvekili ise Netanyahu’nun hükümeti kurmakla görevlendirilmesini destekledi. Yedi milletvekili ise herhangi bir aday için öneride bulunmadı.
Seçimlerde Likud Partisi 27 sandalyeyle parlamentonun en büyük partisi olmayı sürdürse de Netanyahu liderliğindeki ittifak çoğunluğu sağlayamadı.
Ancak Eisenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi, yeni hükümetin kesinleştiği anlamına gelmiyor. Koalisyon görüşmelerinin nasıl sonuçlanacağı, İsrail’in siyasi geleceğini belirleyecek.
Eisenkot’un Hükümeti Kurmak İçin 6 Haftası Var
İsrail yasalarına göre Gadi Eisenkot’un hükümeti kurabilmesi için başlangıçta 28 günlük süresi bulunuyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un gerekli görmesi halinde bu süre 14 gün daha uzatılabilecek.
Buna göre Eisenkot’un ilk görev süresinin 6 Aralık’ta, olası uzatma süresinin ise 20 Aralık’ta sona ermesi bekleniyor.
Koalisyon görüşmeleri devam ederken Binyamin Netanyahu geçici başbakanlık görevini sürdürüyor. Eisenkot’un gerekli parlamento desteğini sağlayamaması halinde hükümeti kurma görevinin yeniden Netanyahu’ya verilmesi veya siyasi sürecin farklı bir aşamaya taşınması gündeme gelebilecek.
İsrail’de yeni Meclisin göreve başlamasıyla birlikte Netanyahu karşıtı blok, hükümet değişikliği gerçekleşmeden yasama sürecinde etkisini göstermeye başladı. Ancak Netanyahu sonrası yeni bir hükümetin kurulup kurulamayacağı, önümüzdeki haftalarda yapılacak koalisyon görüşmelerinin sonucuna bağlı olacak.
